Cửa lấy nước mặt của TTĐ đường dẫn thường được xây dựng ở miền núi trên
các con sông có độ dốc lớn và tốc độ chảy lớn qua van an toàn. Những con sông này vào mùa lũ mang
theo nhiều bùn cát, về mùa kiệt thì lại thì lại rất ít nước, có khi không đủ nước cho TTĐ.

Bởi vậy cần phải đưa vào đầu mối các đập dâng và đập tràn. Khi xây dựng các các công trình đầu mối này chế độ dòng chảy tự nhiên của sông bị thay đổi; đáy trước đầu mối bị bồi lấp dần khi lũ về mực nước dâng cao cuốn cả những hạt cát đáy vào cửa lấy nước. Ở hạ lưu công trình đầu mối lòng dẫn bị xói lở làm giảm mực nước hạ lưu. Cần phải tính đến những thay đổi trên khi thiết kế cửa lấy nước. Thường người ta xây dựng các công trình chỉnh trị (như đê hướng dòng ..v.v..) để hướng dòng nước của van tuyến tính vào cửa lấy nước,
làm bể lắng cát để thu cát có kích thước nguy hiểm và tháo đi nơi khác tránh làm hỏng
thiết bị qua nước của turbine. Đặt cửa lấy nước mặt ở bờ lõm để lấy nước trong.
Các kiểu và kết cấu của cửa lấy nước mặt đều dùng với kính quan sát, cụ thể là :
Có thể chia cửa lấy nước mặt làm ba loại: Cửa lấy nước đặt bên bờ, cửa lấy
nước đặt chính diện dòng chảy và cửa lấy nước lưới đáy.
Cửa lấy nước đặt ở bờ
Các loại cửa lấy nước đặt ở bờ sông.
Cửa lấy nước có hành lang xói rữa cát ở đáy
Cửa lấy nước có hành lang thu cát
Cửa lấy nước bờ không có hành lang tháo cát ở ngưỡng